حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمود طباطبایی ، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به ابعاد عقلانی و معرفتی سیره حضرت زهرا(س) اظهار کرد: یکی از برجسته ترین ابعاد سیره ایشان پیوند عمیق میان ایمان، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی است. حضرت زهرا(س) در مقاطع حساس تاریخ اسلام به ویژه پس از رحلت حضرت محمد(ص) ، تنها بر احساسات تکیه نکردند، بلکه با استدلال، گفت وگو، تبیین حقایق و روشنگری از حقیقت دفاع کردند.
حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمود طباطبایی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به ابعاد عقلانی و معرفتی سیره
حضرت زهرا(س) اظهار کرد: یکی از برجسته ترین ابعاد سیره ایشان پیوند عمیق میان ایمان، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی است. حضرت زهرا(س) در مقاطع حساس تاریخ اسلام به ویژه پس از
رحلت حضرت محمد(ص)، تنها بر احساسات تکیه نکردند، بلکه با استدلال، گفت وگو، تبیین حقایق و روشنگری از حقیقت دفاع کردند. وی با بیان اینکه
خطبه فدکیه برجسته ترین جلوه این رویکرد است، افزود: این خطبه را باید منشور عقلانیت و بصیرت دانست، نه صرفاً یک متن تاریخی، زیرا حضرت زهرا(س) در شرایطی که جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر(ص) دچار انحراف و سکوت شده بود با انتظام فکری، منطق قوی، استحکام لفظی و زبانی فاخر به روشنگری پرداختند. طباطبایی ادامه داد: ایشان در این خطبه از روش های استدلالی متنوعی از جمله استدلال عقلی، نقلی و تاریخی بهره گرفتند و همه این استدلال ها را براساس مخاطب شناسی دقیق تنظیم کردند، برای نمونه در اثبات حقانیت خود در ماجرای فدک به آیات قرآن درباره وراثت حضرت سلیمان(ع) از حضرت داود(ع) و حضرت یحیی(ع) از حضرت زکریا(ع) استناد کرده و فرمودند: «آیا در کتاب خدا آمده است که تو از پدرت ارث ببری و من از پدرم ارث نبرم؟» وی تصریح کرد: این شیوه نشان می دهد که حضرت زهرا(س) به جای تکیه بر عاطفه و احساسات، با حجت و برهان با مخاطبان خود سخن گفتند، جامعه امروز نیز بیش از هر زمان دیگری به چنین الگویی نیاز دارد تا افراد پیش از قضاوت اطلاعات را بررسی کنند، تحت تأثیر فضای احساسی یا تبلیغات قرار نگیرند و با بصیرت و مسئولیت پذیری تصمیم بگیرند. عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به مفهوم عقلانیت متعهد در سیره حضرت زهرا(س) گفت: عقلانیتی که در سیره ایشان مشاهده می شود در خدمت عدالت، حقیقت و کرامت انسان قرار دارد، قرآن نیز در آیه 36 سوره احزاب تصمیم گیری بر پایه وحی را به عنوان یک ارزش بنیادین مطرح می کند و سیره حضرت زهرا(س) تجلی کامل این اصل است.
هیئت مذهبی؛ از محفل احساسی تا مدرسه معرفت افزایی
طباطبایی با تأکید بر ضرورت ارتقای محتوای برنامه های هیئات مذهبی بیان کرد: هیئات باید از یک محفل صرفاً احساسی به مدرسه معرفت و بصیرت تبدیل شوند. تحقق این هدف به چند اقدام اساسی نیاز دارد که نخستین آن ارتقای محتوای مجالس با بهره گیری از آیات قرآن، منابع معتبر و معارف اصیل اسلامی است، چراکه این امر نقش مهمی در افزایش اثربخشی برنامه ها و تقویت بینش دینی مخاطبان دارد. وی با اشاره به آیه 122 سوره توبه مبنی بر ضرورت تفقه در دین افزود: تعمیق محتوایی مجالس مذهبی ضرورتی است که باید مورد توجه قرار گیرد و در کنار آن ایجاد تعادل میان شور و شعور نیز اهمیت دارد. شور حسینی عنصر مهمی برای جذب مردم است، اما مهم ترین مؤلفه محتوا و شعور است و تبیین اهداف و نتایج قیام امام حسین(ع) می تواند به شکل گیری منظومه فکری منسجم در جامعه کمک کند. این استاد دانشگاه استفاده از زبان روز و متناسب با نیازهای جامعه را از دیگر ضرورت های فعالیت
هیئت های مذهبی دانست و اظهار کرد: هیئات باید به تریبون هایی برای تبیین معارف دینی تبدیل شوند و از این ظرفیت برای پاسخگویی به شبهات و پرسش های نسل جوان استفاده کنند؛ در همین زمینه امام صادق(ع) می فرمایند: با مردم به اندازه عقلشان سخن بگویید. طباطبایی با تأکید بر ضرورت تربیت مداحان و خطیبان بصیر گفت: مداحان باید از منابع معتبر استفاده کنند و از غلو و تحریف بپرهیزند تا پیام اهل بیت(ع) به درستی منتقل شود؛ اگر این چهار محور مورد توجه قرار گیرد آنگاه هیئت می تواند ضمن حفظ شور دینی، شعور و معرفت مخاطبان را نیز تعمیق بخشد و به مدرسه ای برای تربیت انسان های آگاه، مسئول و بصیر تبدیل شود.
پیوند شعر و مرثیه با تحلیل سیره حضرت زهرا(س)
وی در پاسخ به پرسشی درباره ظرفیت شعر، مرثیه و روایت های عاطفی برای انتقال مفاهیمی مانند حق طلبی، بصیرت و مسئولیت پذیری در سیره حضرت زهرا(س) اظهار کرد: هنر و ادبیات به ویژه شعر و مرثیه از قدرتمندترین ابزارهای انتقال مفاهیم عمیق هستند، زیرا احساس و اندیشه را به طور هم زمان درگیر می کنند، اما نکته کلیدی چگونگی استفاده از این ظرفیت است. عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: برای انتقال مفاهیمی مانند حق طلبی و استدلال گری نباید تنها به بیان مصائب و احساسات بسنده کرد، بلکه باید روایت را با تحلیل پیوند داد، برای نمونه در یک مرثیه می توان علاوه بر بیان مظلومیت حضرت زهرا(س) به این موضوع پرداخت که ایشان در خطبه فدکیه چگونه با استدلال قرآنی حقانیت خود را اثبات کردند؛ موضوعی که می توان از آن به عنوان حق طلبی عاقلانه یاد کرد. این استاد دانشگاه استفاده از قالب های هنری مانند نمایش، فیلم کوتاه و موشن گرافیک را نیز برای بازنمایی عقلانیت فاطمی مؤثر دانست و افزود: در استفاده از این ظرفیت ها باید مراقب بود که تخیل بر معرفت غلبه نکند و الگوهای الهی به اسطوره هایی دور از دسترس تبدیل نشوند. طباطبایی با اشاره به کلام امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه مبنی بر اینکه حکمت گمشده مؤمن است، تصریح کرد: شعر و مرثیه می توانند پلی برای رسیدن به حکمت باشند، به شرط آنکه شاعر و مداح خود به این معرفت مجهز باشند و آن را در آثارشان منعکس کنند؛ در چنین شرایطی مخاطب علاوه بر تأثر عاطفی، با الگویی عملی برای زندگی امروز آشنا می شود و درمی یابد که محبت به حضرت زهرا(س) باید به سبک زندگی، انتخاب های اخلاقی و مسئولیت اجتماعی او نیز جهت دهد.
نقش رسانه در بازآفرینی عقلانیت فاطمی به زبان نسل جوان
وی با اشاره به نقش رسانه ها در انتقال
سیره فاطمی به نوجوانان و جوانان گفت: نسل امروز بیش از آنکه با سخنرانی های طولانی ارتباط برقرار کند، به روایت، تصویر، داستان و تجربه های عینی توجه دارد؛ بنابراین رسانه ها باید مفاهیم عمیق سیره حضرت زهرا(س) را با زبان روز، اما بدون ساده سازی افراطی بازآفرینی کنند. این استاد دانشگاه با اشاره به بهره گیری قرآن از قصه و تمثیل برای انتقال معارف افزود: آیه هفتم سوره یوسف که به وجود نشانه هایی در داستان حضرت یوسف(ع) و برادرانش برای پرسشگران اشاره دارد، نشان می دهد روایت می تواند یکی از بهترین قالب ها برای انتقال مفاهیم عمیق باشد. طباطبایی بیان کرد: موضوعاتی مانند تفکر نقادانه، مسئولیت اجتماعی، دفاع منطقی از حقیقت، کرامت زن، استحکام خانواده، گفت وگوی مؤثر و مقاومت در برابر تحریف را می توان در قالب مستندهای کوتاه، انیمیشن، پادکست، موشن گرافیک، روایت های داستانی و گفت وگوهای کارشناسی ارائه کرد. وی تصریح کرد: مهم آن است که رسانه از نقل صرف وقایع تاریخی فراتر رود و نشان دهد هر یک از رفتارها و سخنان حضرت زهرا(س) چه پاسخی به مسائل امروز انسان معاصر ارائه می دهد؛ اگر رسانه بتواند این پیوند میان تاریخ و زندگی امروز را برقرار کند آنگاه عقلانیت فاطمی برای نسل جوان نه مفهومی صرفاً تاریخی، بلکه الگویی زنده برای اندیشیدن، انتخاب کردن و مسئولانه زیستن می شود. عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در پایان با بیان اینکه رسانه باید زمینه تفکر و تأمل مخاطب را فراهم کند، گفت: رسانه باید فکر بیافریند و مخاطب را به تأمل وادار کند، نه اینکه صرفاً احساسات او را برانگیزد؛ بر همین اساس رسانه موفق رسانه ای است که مخاطب را به خودشناسی و تفکر برساند، نه اینکه تنها هیجان زودگذر ایجاد کند، چنان که در کلام امام صادق(ع) نیز بر اهمیت خودشناسی و معرفت تأکید شده است. انتهای پیام
{{name}}
{{content}}